icon-share icon-external icon-chevron icon-arrow icon-list icon-location icon-navigate Sluiten facebook twitter linkedin whatsapp instagram youtube search cloud fog sun light snow rain Locationv2 save icon-chevron-left icon-chevron-right Chat
Abdijkerk Loosduinen

18 slachtoffers herdacht van bombardementen op Loosduinen - Verslag Femke Beeloo-Planken

Bewaren

Precies 75 jaar na de bombardementen op Loosduinen werd op zaterdag 8 februari een plaquette onthuld met daarop de achttien namen van de dodelijke slachtoffers. Haagse Vrijheidsambassadeur Femke Beeloo-Planken was erbij en doet verslag van de ceremonie en de gebeurtenissen 75 jaar geleden.

Ellen Altena, zus van de omgekomen Mies Altena, destijds slechts 8 jaar oud, kwam via Facebook in contact met een groep Loosduiners met een interesse in dit bombardement. Samen zochten zij de namen van de Loosduiners die op 3, 8 en 9 februari 1945 stierven na de, ietwat mislukte, bombardementen op de Loosduinse WSM-garage. De Engelsen waren er namelijk van overtuigd dat er in dit complex materialen voor V2-raketten opgeslagen lagen. De Duitsers voerden deze rakketten vanuit dit gebied af richting Engeland. Begin februari 1945 viel de Engelse luchtmacht aan op de lanceerplaatsen, zoals bij Ockenburg, bij het Bloemendaalterrein en bij Loosduinen. Van de meer dan 200 bommen die vielen, raakte één bom daadwerkelijk het doel...

Herdenking Bombardement Loosduinen - Femke Beeloo Planken
Foto 1: Juliette Tinebra spreekt, Foto 2: Wethouder Bredemeijer onthult plaquette, Foto 3: De Plaquette. (Foto's: Femke Beeloo-Planken)

Ceremonie
Met stadsdeel Loosduinen nam Ellen Altena het initiatief voor een herdenking en plaquette met namen van de slachtoffers. Deze plaquette is bevestigd aan de gevel van het voormalig WSM-kantoor aan de Loosduinse Hoofdstraat, waar nu het Notariskantoor Heemskerk en Feijen gevestigd is. De ceremonie werd bijzonder geleid door Juliette Tinebra, nichtje van de omgekomen Mies Altena. Wethouder Hilbert Bredemeijer opende met mooie woorden de onthulling. Kleinzoon van de omgekomen Evert van der Zwan droeg herinneringen op aan die dramatische 8e februari en mede-initiatiefnemer Ellen Altena las een gedicht op voor de zus die zij nooit heeft mogen kennen. Vervolgens werden de namen van de slachtoffers voorgelezen door nabestaande familieleden. Eén minuut van stilte volgde, waarna er gelegenheid was om bloemen te leggen bij het monument. Dat deed ik namens de Haagse Vrijheidsambassadeurs.  

Herdenking Bombardement Loosduinen - Femke Beeloo Planken
Foto 1: Femke Beeloo-Planken legt bloemen namens Vrijheidsambassadeurs, Foto 2: Piet van der Meer & Frans van Gaalen leggen bloemen. Foto 3: Bloemstuk namens Haagse Vrijheidsambassadeurs. (Foto 1&2: Schwanette Beeloo-Bekkema & Foto 3: Femke Beeloo-Planken

Herinneringen
Voor, tijdens en na de ceremonie werden nog meer bijzondere herinneringen gedeeld. Zoals dat de schoentjes, die toentertijd nog te groot waren, van de omgekomen peuter Immetje Baars geruild werden met de schoentjes van het zoontje van de buren. Hun zoontje had juist schoentjes die te klein waren en dus werden de schoentjes geruild. Tijdens de ceremonie, 75 jaar na de dood van Immetje, werden deze schoentjes teruggegeven aan de familie van Immetje. Een mooi moment.

Vele gezinnen hebben de bombardementen overleefd door te gaan schuilen in de wc, waarboven zich de trap van de bovenburen bevond. Van het huis bleef niets over, enkel de trap met daaronder het toilet bleef overeind. Ook hoorde ik het bijzondere verhaal van een baby, slechts uren oud toen het bombardement plaatsvond. In de paniek ging de baby van hand tot hand, waarna de baby ‘kwijt’ was. De verloskundige is, nadat het veilig bleek, gaan zoeken en kon in de avond moeder en baby weer herenigen.

En dan is er het mooie verhaal van een gezin in de Van der Gaagstraat, die hun hele huis kwijt waren, maar zo blij waren dat zij allen, inclusief hun geliefde papegaai, levend onder het puin gehaald werden. Maar ook het verhaal van een moeder die alleen thuis was toen het huis instortte en zij het op een lopen zette naar haar ouders die verderop woonden. In haar paniek rende zij voorbij het huis van haar ouders. Wat moet het voor de mensen van Loosduinen een vreselijke week geweest zijn...

Schoentjes van Immetje Baars - Piet van der Meer
Foto: Schoentjes van Immetje Baars (Foto: Piet van der Meer)

Ruim 200 bommen
Wat gebeurde er nu eigenlijk die drie dagen, 3, 8 en 9 februari 1945, in dit stadsdeel?
Er werden die dagen ruim 200 brisantbommen afgeworpen om de opslag van V2-materiaal te raken. Slechts één keer werd de remise van de Westlandsche Stoomtram Maatschappij geraakt. Deze raakte wel beschadigd, maar was nog steeds bruikbaar. De materiële schade aan omliggende tuinderijen was enorm, maar veel erger was dat er veel bommen in de naastgelegen Burgemeestersbuurt vielen. Hier stierven maar liefst 18 ‘peenbuikers’, zoals de Loosduiners ook wel genoemd worden. De jongste slechts 3 jaar oud, de oudste 61 jaar oud.

3 februari: 108 bommen, 7 slachtoffers 
Bij het bombardement op 3 februari 1945, kwamen zeven slachtoffers om het leven. Vanaf de grond dachten ze dat het veertien toestellen in de eerste vlucht met 34 bommen waren en tien toestellen met 14 bommen in de tweede vlucht. In werkelijkheid waren het 23 spitfires in de eerste vlucht en 20 spitfires in de tweede vlucht. Met in totaal 108 bommen die afgeworpen werden. Geen van deze bommen raakten het doel, de W.S.M. remise, die dag. Er raakten op 3 februari twee woningen zwaar beschadigd in de Burgemeestersbuurt, twee woningen werden geheel verwoest. Vier pakhuizen van de groenteveiling werden totaal vernield. Op de R.K. Begraafplaats kwam ook een bom terecht. Het verhaal gaat in Loosduinen dat de resten van deze explosie te vinden waren tot op het terrein van de school aan de Burgemeester Hovylaan. Stukken grafsteen zouden tot op de Houtweg in de telefoonpalen hangen. Op het Vinkelaantje kwam één van de drie blindgangers, een bom die niet met het afvuren afging, terecht. Tuinderijen bleven evenmin gespaard, zoals die van de firma Klinkenberg, waar een hoop werknemers gewond raakten of stierven. Daarnaast gingen duizenden ramen van de kassen en platglas kapot.

In memoriam:

  • Arie Molenaar, 17 jaar en Louis van Stralen, 38 jaar, overleden door bomscherven op de tuin van Klinkenberg aan de Houtweg.
  • Johannes Scholtes, 54 jaar en Johannes Laan, 29 jaar overleden door de bom bij de groenteveiling en Nicolaas van Spronsen, slechts 13 jaar en Wilhelmus Leenders, 40 jaar, raakten beiden zwaargewond door bomscherven en overleden later aan hun verwondingen.
  • Florinus Dirkzwager, 37 jaar, werd zwaargewond onder het puin van een huis aan de Burgemeester Hovylaan gehaald. Hij overleed twee dagen later.
Ingestorte kassen bij bombardement Loosduinen
Ingestorte kassen bij bombardement Loosduinen

8 februari: 42 bommen, 7 slachtoffers 
Nog maar 5 dagen later ging het luchtalarm weer af, bij dit bombardement op 8 februari 1945 kwamen zeven slachtoffers om het leven. Vier spitfires in de eerste vlucht gooiden 12 bommen naar beneden. Door het dichte wolkendek moest dit enigszins op ervaring en gevoel. De tweede vlucht van tien spitfires gooiden 30 bommen af. Maar liefst veertien huizen aan de Van der Gaagstraat werden compleet verwoest. Ook kwamen er weer veel bommen terecht in de tuinen. Op het veilingterrein kwam een blindganger terecht en ook twee blindgangers vielen in twee tuindersbedrijven.

In memoriam:

  • Evert van der Zwan, 61 jaar, zijn dochter Immetje Baars-van der Zwan, 28 jaar en zijn kleindochtertje Immetje Baars, 3 jaar werden overleden onder het puin van een huis aan de Van der Gaagstraat gehaald.
  • Adriana van der Toorn-van der Hak, 31 jaar, werd samen met haar zoontje Jacobus van der Toorn, 8 jaar, dood onder het puin van een huis aan de Van der Gaagstraat gehaald.
  • Aaltje Huisman-Brandsma, 54 jaar, overleefde het bombardement ook niet.
  • Dirk Dijkhuizen, 40 jaar, werd zwaar gewond onder het puin vandaan gehaald, maar overleed een week later.
Monument bombardement Loosduinen
Foto: Frans van Gaalen

9 februari: 61 bommen, 4 slachtoffers
Een dag later, bij het bombardement op 9 februari 1945 kwamen ook nog 4 slachtoffers om het leven. Tien spitfires in de eerste vlucht en elf spitfires in de tweede vlucht gooiden 61 brisantbommen naar beneden. Bij dit bombardement kwam er één bom op het daadwerkelijke doel terecht. Nog eens zeven woningen in de Burgemeestersbuurt werden compleet verwoest.

In memoriam:

  • Mies Altena, 8 jaar en Elly van de Poel, 10 jaar, gingen nog even snel brood halen toen de bommen vielen. De twee vriendinnetjes werden na het bombardement zwaargewond onder het puin gehaald en naar het ziekenhuis gebracht, waar zij beiden overleden aan hun verwondingen.
  • Arie van Beijeren, 41 jaar, overleed door een bominslag op straat in de Quarlesstraat.
  • Willem Thierry, 47 jaar, raakte zwaargewond en overleed negen weken na het bombardement.
Bombardement Loosduinen
De beschadigde huizen aan de Hoofdstraat.

De schade

Niet alleen rouwden de Loosduiners om de overledenen en de vele gewonden, ook moest er vervangende woonruimte gezocht worden voor de gezinnen waarvan de huizen getroffen waren. Daarnaast waren er tussen de bommen minstens zeven blindgangers. De brisantbommen wogen tussen de 100 en 250 kilo per stuk en hadden een grote verwoestende kracht als zij zouden ontploffen. In totaal werd er 14 ton, meer dan 200 stuks, aan brisantbommen afgeworpen, alleen al in Loosduinen. 
 

Haagse Vrijheidsambassadeurs

Femke Beeloo-Planken is een van de Haagse Vrijheidsambassadeurs. Eerder deed zij al verslag van de expositie 'Loosduinen in Oorlogstijd' waar ze de dochters van verzetstrijder Bram Fros sprak. 

Lees het artikel