icon-share icon-external icon-chevron icon-arrow icon-list icon-location icon-navigate Sluiten facebook twitter linkedin whatsapp instagram youtube search cloud fog sun light snow rain Locationv2 save icon-chevron-left icon-chevron-right Chat icon-walking-time
Gesprek operatie Sneeuwvlok 75 jaar vrijheid

7.000 Haagse jonge mannen opgepakt bij Operatie Sneeuwvlok - Ties Brink in gesprek met Henk Kool

Bewaren

Op 21 november 1944 halen de Duitsers zo'n 7.000 Haagse jonge mannen tegen hun wil uit hun huizen om in Duitsland in fabrieken te gaan werken.

Op 5 september 1944 ging het gerucht dat de geallieerde troepen de Haagse stadsgrenzen bijna bereikt hadden. Opgetogen mensen stonden met Nederlandse en Engelse vlaggetjes op het Rijswijkseplein en even verderop, op station Staats Spoor wachtten nerveuze Duitsers en Nederlandse collaborateurs op een trein naar Duitsland. Het was Dolle Dinsdag en helaas wist niemand toen dat het zwaarste gedeelte van de oorlog hier in Den Haag nog moest komen.

Een paar maanden later bleek dat de oorlog in Den Haag nog lang niet afgelopen was. In de vroege ochtenduren van 21 november stroomden Duitse soldaten de nog stille Haagse straten binnen. Er werden versperringen opgericht en huis-aan-huis zochten Duitsers naar Nederlandse jongens en mannen van tussen de 17 en 40 jaar oud. Deze razzia, want dat was het, is bekend geworden onder de codenaam Operatie Sneeuwvlok.

De mannen werden opgepakt om in Duitsland aan het werk gezet te worden. De zogenaamde Arbeidseinsatz. Tien dagen eerder, op 10 en 11 november 1944 had de Razzia van Rotterdam plaatsgevonden. 52.000 van de 70.000 Rotterdamse mannen tussen de 17 en 40 werd opgepakt en weggevoerd naar werkkampen in Duitsland. In Den Haag zijn naar schatting ongeveer 7000 jongens en mannen opgepakt. De Duitsers willen zo'n 15.000 mannen oppakken maar het waren er veel minder omdat de mensen gewaarschuwd waren dat er na Rotterdam ook in andere steden razzia’s zouden volgen. De mannen werden op 3 plekken in Den Haag bij elkaar gebracht: het Gebouw van Kunsten & Wetenschappen aan de Zwarteweg, de Haagsche Dierentuin op de hoek van de Benoordenhoutseweg en in het Gymnasium Haganum aan de Laan van Meerdervoort. Vervolgens moesten de mannen naar het Slachthuisterrein aan de Laakhaven lopen. Daar werden ze in rijnaken gepropt en voeren ze via het IJsselmeer naar Kampen, waar ze in de Van Heutzkazerne werden ondergebracht. Vervolgens zijn de jongens en de mannen naar verschillende kampen in Duitsland getransporteerd waar ze aan het werk gezet werden. 300 Haagse jongens en mannen lieten het leven in deze kampen, tussen december 1944 en eind maart 1945.

Oprichter monument 'Dwangarbeiders'
De mannen die waren opgepakt tijdens de razzia werden onder andere verzameld in de Haagse Dierentuin. Op deze locatie is in 1999 het monument ‘Dwangarbeiders’ op initiatief van Piet Kool tot stand gekomen. Piet Kool werd in de tweede wereldoorlog zelf als dwangarbeider naar Duitsland gedeporteerd. Na de oorlog heeft hij zich ingezet voor de belangen van de ex-dwangarbeiders in de Vereniging voor Nederlandse ex-dwangarbeiders. Zijn zoon, Henk Kool, tevens oud-wethouder Economie, Sociale Zaken en Werkgelegenheid, wordt hierover geïnterviewd door Ties Brink, voormalig burgemeester van Madurodam en Haagse Vrijheidsambassadeur. Ties is 17 jaar, precies de leeftijd die Piet Kool had toen hij gedeporteerd werd.