icon-share icon-external icon-chevron icon-arrow icon-list icon-location icon-navigate Sluiten facebook twitter linkedin whatsapp instagram youtube search cloud fog sun light snow rain Locationv2 save icon-chevron-left icon-chevron-right Chat icon-walking-time
Tentoonstellingen

De herinnering blijft … Bezuidenhout 3 maart 1945

Bewaren
De herinnering blijft... 75 jaar Vrijheid Den Haag
Tentoonstelling
Galerie

Stichting 3 maart '45

Op 3 maart 1945 werden de Haagse woonwijk het Bezuidenhout en een deel van het centrum opgeschrikt door een grootschalig bombardement van de geallieerden. Engelse bommenwerpers wierpen duizenden kilo's brisantbommen af. Door slecht weer en menselijke fouten misten ze de eigenlijke Duitse V2-gerelateerde doelen in het Haagse Bos. De hulp kwam snel op gang, maar de brandweer was kansloos door de grootte omvang van de brand en door de beperkte mankracht en hoeveelheid materieel. Rookpluimen boven de stad waren tot ver in de omtrek te zien. Meer dan 500 mensen verloren het leven, duizenden Hagenaars werden dakloos en een deel van de stad met grandeur was verwoest. Alles in het zicht van de vrijheid. 

Verhalen van ooggetuigen

In de tentoonstelling staat het verhaal van 3 maart 1945 en de hulp en opvang na de ramp centraal, vanuit de belevenis van de mensen die het bombardement hebben meegemaakt. Het Bezuidenhout was in de oorlogsjaren een levendige woonwijk, waar ook Hagenaars naar toetrokken nadat ze hun huis elders in de stad moesten verlaten door de aanleg van de Atlantikwall. De bewoners doorstonden de hongerwinter en de vele luchtalarmen vanwege de Duitse V2-raketlanceringen vanaf de omgeving van het Haagse Bos en de daarop uitgevoerde precisiebombardementen van de Engelse luchtmacht. Op de bewuste zaterdagochtend van 3 maart 1945 ging het luchtalarm vroeg af, maar dit keer was door het grote lawaai van de zware bommenwerpers snel duidelijk dat het een andere dag zou worden. De bommen vielen vanaf 9.00 uur in grote aantallen in series op het Bezuidenhout en het centrum dichtbij het Haagse Bos. Ruiten sprongen en muren trilden. Schuilen was haast onmogelijk. Mensen probeerden te vluchten, maar voor een groot aantal was dit te laat. 

Hulp uit de regio

Inwoners van Voorburg zagen een stoet van ontredderde mensen uit Bezuidenhout komen, vaak met alleen een koffer, het kostbare Zweedse witte brood of een kinderwagen met wat spullen erop. Alles wat ze in de grote haast nog mee konden nemen. De hulp aan gewonden ging gestaag, vooral door gebrek aan vervoer en medicijnen. De brandweer kon door gebrek aan mankracht en materieel weinig doen tegen de hoge vuurzee. Ook de in de haast op straat gezette huisraad door bewoners belemmerden de doorgangen. Korpsen uit de regio en ver daarbuiten schoten te hulpen, maar het duurde vijf dagen voordat het sein brandmeester kon worden gegeven.

De leegte als herinnering

Het bombardement heeft naast de slachtoffers ook duizenden Hagenaars dakloos gemaakt en kerken, winkels en bedrijven verwoest. Het stadsbestuur van Den Haag ging snel over tot het ruimen van het puin. Voor de ontheemde inwoners moest een nieuw onderkomen, huisraad en soms kleding worden gezocht. Na enkele weken keerden de eerste bewoners van het Bezuidenhout terug en kwam het leven in de wijk na de bevrijding weer op gang. Op 3 maart 1946 stonden honderden Hagenaars stil bij de ramp tijdens de eerste herdenking. De leegte in de wijk bleef nog lang als herinnering achter.

Let op

In het weekend van vrijdag 20 maart en zaterdag 21 maart 2020 is de tentoonstelling eenmalig open tijdens de Kunstroute ‘Op weg naar de bevrijding …’, onderdeel van het programma 75 jaar Herdenking Bombardement Bezuidenhout. Op vrijdag 20 maart is dit van 8.00 – 22.00 uur en zaterdag 21 maart van 11.00 – 17.00 uur.

Meer informatie

Helaas is dit evenement verlopen

Bekijk alle aankomende evenementen in Den Haag in het agenda overzicht