icon filter Resono Pin 1 Resono Pin 2 Resono Pin 3
Suze Robertson Panorama Mesdag

Een bezoek aan de tentoonstelling Suze Robertson in Museum Panorama Mesdag

Favorieten

Elke maand gaat een creatieve cultuurliefhebber in Den Haag op pad en deelt naderhand zijn of haar ervaring. Zo ontdek jij meer over de Haagse culturele highlights én kom je misschien wel op nieuwe plekken. Cultuuraanjager Jeanne bezocht de tentoonstelling over de Haagse kunstenares Suze Robertson, nu te zien in Museum Panorama Mesdag.

Honderd jaar geleden overleed de kunstenares Suze Robertson. Ter gelegenheid hiervan is in Museum Panorama Mesdag een overzichtstentoonstelling te zien met ruim 75 van haar schilderijen en tekeningen. De naam en faam van Robertson zijn weggezakt in de tijd, althans bij het grote publiek is ze nogal onbekend. Cultuuraanjager Jeanne deelt haar ervaring met deze bijzondere tentoonstelling:  

Suze Robertson Panorama Mesdag
Tip
Tentoonstellingen
Suze Robertson
Ik kende haar werk niet en was vooraf erg benieuwd. En na afloop erg onder de indruk!

De vroege jaren van Suze Robertson

Suze Robertson (geboren in Den Haag in 1855) studeerde aan de - nu Koninklijke – Academie van Beeldende Kunsten en volgde later avondlessen aan de Rotterdamse en Amsterdamse academies en de polytechnische school in Delft. Voortdurend bezig zichzelf verder te ontwikkelen. Dat ze een opmerkelijk talent had blijkt uit de prijzen die ze tijdens haar opleiding won. In Rotterdam viel ze ook nog eens op door haar heftige protest toen ze niet werd toegelaten tot de lessen met naaktmodellen. En het haar op de opleiding sowieso verboden was om naakten te schilderen. Geheel naar de dubbele moraal van die tijd en de van vrouwen verwachte preutsheid. De naaktmodellen uitgezonderd. Robertson won het pleit. Ironisch dat er op de tentoonstelling een groot en ook fraai naakt hangt.

Sowieso golden voor vrouwen vreemde, ongeschreven regels. Zo werd het niet geaccepteerd dat een vrouwelijke kunstenaar buiten het aterlier werkte. Op Scheveningen werd haar schetsboek uit handen geslagen. Op een ander moment werd ze ernstig en agressief gehinderd toen ze buiten zat te schilderen.

Op de tentoonstelling is een schets uit haar tekenboek te zien. Met een aantal stevige lijnen heeft ze een vrouw getekend. In haar eigen aantekeningen daarbij staat onder andere: “Zeven kinderen, Aaltje de Groot”. Verder zijn er tekeningen van Adolphe Boutard, een variétéartiest uit het toenmalige Nederlands Indië. Het zijn opvallende tekeningen. In de toelichting erbij staat dat Robertson vooral werd geprezen om het gebruik van de “doezelaar”. Hiermee wordt een techniek bedoeld waardoor strakke potloodlijnen en toonaarden vervagen en een tekening realistischer wordt. Robertson begon overigens haar loopbaan als tekenlerares.

Zoals ook in de eeuwen voor haar tijd werd van een vrouwelijke kunstenaar verwacht dat ze thuis werkte. In de veilige beschutting van het eigen huis. Het schilderen van stillevens was haar lot. Robertson schilderde ook stillevens, niet om aan de verwachting te voldoen, maar om haar techniek te ontwikkelen en te experimenteren. Aan het begin van de tentoonstelling hangt een stilleven dat naar de stijl en compositie traditioneel aandoet. De onderwerpkeuze is wel apart: uien. Aan het eind van de tentoonstelling hangen ook stillevens maar dan van een heel andere aard voor wat betreft de schildertechniek. Ferme penseelstreken, dikke klodders verf en eerder een impressie van een stilleven dan een zo natuurgetrouw mogelijke weergave. De kunstenares zelf zegt over haar eigen ontwikkeling dat ze de natuur heeft verlaten.

€ 2,50 korting op tickets

Ben je in het bezit van de DenHaagPas, dan krijg je € 2,50 korting op tickets voor Museum Panorma Mesdag!

Meer info over de DenHaagPas

Onderwerpkeuze en de ontwikkeling van een eigen stijl

Suze Robertson schilderde met name “eenvoudige mensen” en vooral vrouwen bij hun dagelijks werk. Op de bleekvelden, werkend op het land, op de achterplaats van hun huis of thuis in de keuken. Ontdaan van iedere romantiek. Ook schildert ze hun huizen. Met name hierbij valt op dat het werk abstracter wordt, bestaande uit opvallende witte vlakken en vlakken met heldere kleuren zoals geel, rood en blauw. Maar vooral de gebruikte donkere kleuren zijn markant. Soms zo donker dat een figuur in de schaduw pas gezien wordt na aandachtige bestudering. De stijl die zo kenmerkend voor haar wordt – en door tijdgenoten wel als “ruig” getypeerd - is ook terug te zien in de schilderijen die ze maakte van de Vischpoort in Harderwijk en de Witte Kerk in Katwijk. Ze heeft het impressionisme losgelaten en stevent, onbevreesd haar eigen weg kiezend, af op andere tijden. Een bekende uitspraak van Robertson is “Beter bestreden, dan genegeerd”. En zo ging het.

Robertson wordt beschouwd als een van de grondleggers van de moderne kunst in Nederland.

De kunstenaarssociëteit Pulchri

Dit jaar bestaat Pulchri 175 jaar. De sociëteit heeft veel beroemde leden gekend, Weissenbruch en Breitner bijvoorbeeld en niet te vergeten Mesdag. Ook Suze Robertson was lid. Het lijkt me dat dat een bijzonderheid was. Naast het feit dat men slechts toegelaten werd en wordt na ballotage. Het werk van Robertson was op tal van (groeps)exposities in het statige gebouw aan het Lange Voorhout te zien.

Nadat haar dochter Sara Bisschop ook het kunstenaarschap ambieerde en ook de opleiding aan  Academie voor Beeldende Kunsten volgde, hadden zij in 1917 een gezamenlijke expositie. En in 1921 – een jaar voor haar overlijden - eerde Pulchri Robertson met een solotentoonstelling. Ze heeft er overigens voor moeten ijveren (en met succes!) dat de leestafel van Pulchri ook op zaterdag voor vrouwelijke leden werd opengesteld. Waarom dat eerst niet het geval was is me een raadsel gebleven! 

Jeanne van Rutten bij het schilderij Het Witte Huis, een achterplaats in Rotterdam
Jeanne van Rutten bij het schilderij Het Witte Huis, een achterplaats in Rotterdam.

Internationale roem en erkenning

Tijdens haar leven heeft Suze Robertson aan een bijna onoverzichtelijke hoeveelheid exposities deelgenomen, nationaal en internationaal. Zo was haar werk bijvoorbeeld te zien in New York en Venetië. Ze werd gelauwerd, bewonderd en geëerd met prijzen en onderscheidingen. Ook de kunsthandel was zeer geïnteresseerd. Op de tentoonstelling wordt verhaal gedaan van een kunsthandel in Laren die naar het huidig prijspeil voor ca. € 117.000 aan doeken verkocht.

Ook collega kunstenaars kochten haar werk. Zoals Jozef Israëls. Haar vrienden Hendrik Willem Mesdag en zijn vrouw Sientje Mesdag - van Houten legden zelfs een collectie aan.

Museum Panorama Mesdag heeft een speciale band met het werk en leven van Suze Robertson. Het echtpaar Hendrik Willem Mesdag en Sientje Mesdag-van Houten, de oprichters van het museum, waren bevriend met Robertson en verzamelden haar werk.

Oud Eik en Duinen

Suze Robertson is begraven op Oud Eik en Duinen in Den Haag. Zoals ook het kunstenaarsechtpaar Mesdag en haar dochter Sara Bisschop (overleden in 1992) en verder tal van anderen die naam hebben gemaakt. Op de begraafplaats zijn overigens interessante wandelingen uitgezet die de moeite waard zijn. Met uiteraard een bezoek aan het grafmonument van Suze Robertson.

Ter gelegenheid van de tentoonstelling is een gedegen studie verschenen over het leven en werk van Robertson. Het is een rijk geïllustreerd boek met naast afbeeldingen van het werk van de kunstenares ook die van haar inspiratiebronnen, voorgangers, tijdgenoten en diegenen die zij op haar beurt inspireerde.

Benieuwd naar de tentoonstelling?

De tentoonstelling over Suze Robertson is t/m 5 maart 2023 te zien in Museum Panorama Mesdag. Met de DenHaagPas krijg je € 2,50 korting op tickets voor volwassenen.

Bekijk de actie
Omhoog