In het spoor van de oorlog door de stad - Gilde Den Haag - Henriette Guest

In het spoor van de oorlog door de stad

Favorieten

Gilde Den Haag is weer voorzichtig begonnen met stadswandelingen. Kleine groepen kunnen nu alsnog deelnemen aan Bezet - Verzet - Bevrijd over de oorlogsjaren in de Haagse binnenstad. Misdaden en heldendaden wisselen elkaar in hoog tempo af. Een wandeling om stil van te worden.

Waar nu de SGP kantoor houdt op het Binnenhof was in de oorlog een verhoorkamer van de beruchte Sicherheitsdienst (SD). Stadsgids Virginie Janssen wijst op een raam op twee hoog. Dan vertelt ze het verhaal van de jonge arts, communist en verzetsman Gerrit Kastein. In 1943 viel hij in handen van de SD. Hij wist wat hem te wachten stond. Martelingen net zolang tot hij zou doorslaan. Om zijn eigen verraad te voorkomen, sprong Kastein met boeien om uit het raam.

Virginie: ‘Hij verwachtte waarschijnlijk met verwondingen in het ziekenhuis te belanden. Daar konden bevriende artsen hem in veiligheid brengen. Het liep anders, nog dezelfde dag overleed hij aan een schedelbasisfractuur.’ Nog onder indruk van dit verhaal gaat de groep alweer door naar het Plein.

In het voormalige Ministerie van Koloniën was het hoofdkwartier van Rauter, bevelhebber van de SS in Nederland. Hij was verantwoordelijk voor de vervolging van het verzet en de deportatie van de Joden. Den Haag telde aan het begin van de oorlog 17.000 inwoners van Joodse komaf. Vijf jaar later waren er meer dan 12.000 vermoord in de kampen. Het wegvoeren was uiterst correct georganiseerd en volgens geldende wet- en regelgeving, vond Rauter zelf. Hij was hoogst verbaasd te worden aangeklaagd na de oorlog.  

Wiener Konditorei

Verder gaat de wandeling naar de Korte Poten waar sinds 1934 de Wiener Konditorei is gevestigd. Op het terras luistert men mee naar de uitleg van Virginie, terwijl taart en koffie worden uitgereserveerd. De jonge Joodse banketbakker Willy Prager vluchtte uit Oostenrijk. Hij kwam in Den Haag terecht, vond werk en nam later de zaak van zijn baas over. De Wiener Konditorei werd een geliefd adres voor ‘apfelstrüdel en sachertorte’.

Prager deed aanvankelijk weinig moeite om onder de radar van de Duitse bezetter te blijven. Toen in de stad bordjes verschenen met ‘Joden niet gewenscht’ plaatste hij achter een etalageruit de tekst ‘Für die Deutsche Wehrmacht verboten’. Later doken Prager en zijn gezin onder. Ze werden ontdekt en weggevoerd. Vrouw en kinderen kwamen om, maar Willy keerde terug en zette de zaak aan de Korte Poten voort.

In anderhalf uur loopt de groep van de Grondwetbank aan de Hofweg naar Paleis Noordeinde en het Koningin Wilhelmina Monument. Voormalig docent pedagogiek Virginie Janssen slaat bij elke halteplaats een map open met zwart-wit portretten van de hoofdrolspelers. Ze heeft speciale aandacht voor vrouwen in het verzet onder wie Marie Anne Tellegen (betrokken bij het illegale blad Vrij Nederland) en kunstenares Ru Paré (hielp Joodse kinderen onderduiken).

Het absolute kwaad

Een Joods echtpaar met een baby zat ondergedoken aan het Noordeinde boven het kantoor van de beheerder van de koninklijke paleizen. Uit angst dat hun dochtertje hen zou verraden, werd besloten het kind onder te brengen bij een vrouw elders in de stad. De onderduikmoeder wandelde zo vaak ze kon langs het pand om de ouders een blik op hun kind te gunnen. De vrouw werd al snel opgepakt. Het kind overleed in kamp Westerbork.

Zo voert de wandeling langs gebouwen, maar het gaat vooral over mensen: oorlogsmisdadigers, verraders, verzetshelden, slachtoffers, profiteurs en meelopers. Waar nu het hart van de democratie klopt en waar de terrassen weer volstromen, daar heerste vijf jaar lang het absolute kwaad. Om de waarde van 75 jaar Vrijheid ten volle te beseffen, moet je weten wat eraan voorafging.  

Herstart stadswandelingen

  • Gilde Den Haag staat weer open voor boekingen. Groepen van maximaal zes personen kunnen aan stadswandelingen deelnemen. Naast Bezet - Verzet - Bevrijd sluiten ook andere wandelingen aan op de viering van 75 jaar Vrijheid zoals Joods Verleden, Vrede en Recht, Bezuidenhout heden en verleden en langgoed Clingendael.
  • Individuele wandelaars kunnen elke donderdag t/m 27 augustus begint om 13.30 uur aansluiten bij de wandeling Bezet - Verzet - Bevrijd. Reserveren bij de VVV.

 

 

Meer informatie