icon filter Resono Pin 1 Resono Pin 2 Resono Pin 3
Jeanne van Rutten

Tuin der Lusten in Museum Beelden aan Zee

Favorieten

In museum Beelden aan Zee is de tentoonstelling Tuin der Lusten te zien, bestaande uit enorme keramische objecten van de Oostenrijkse kunstenaar Elmar Trenkwalder. Sommige zijn meer dan drie meter hoog. Dat imponeert. Zo ook de ornamentering. Het roept beelden op van hindu-tempels, kathedralen, druipsteengrotten, lianen, boomwortels en meer. Maar het zijn vooral de detailleringen die het tot een lustwarande maken: het mannelijke en het vrouwelijke, de animus en anima, de fallus en de vulva. Enfin het hele terrein wat door de Engelsen zo keuring “the unmentionables” wordt genoemd.

BaZ
Het kunstwerk WVZ 0183 – S

Van ongemak en verlegenheid tot verbluffing

Het wat dat aangaat meest in het oog springende is het roze en wit geglazuurde object WVZ 0183 – S uit 2006 . Het is een verzameling vingers, je kunt er fallussen in zien, die fier omhoog staan. Naar de hemel reikend. Hoogte x breedte x diepte: 290 x 500 x 500 gebaseerd op een cirkel met acht assen. Het trekt nogal de aandacht. Sommige bezoekers reageren verlegen, weten er geen raad mee, overwinnen een drempel en bestuderen het aandachtig. Anderen blijven terughoudend op een afstand staan kijken. Of beginnen ongemakkelijk te grinniken. Ikzelf ben verbluft door de enormiteit van het werk en denk terug aan een aantal zomers geleden, aan het Hið Íslenzka Reðasafn in Reykjavik: het fallusmuseum.

BaZ
BaZ

Kunst zonder naam

Trenkwalder geeft zijn werken overigens geen naam. Hij noemt ze alle Werkverzeichnis, afgekort tot WVZ, geeft ze een nummer en de toevoeging S van Skulptur of B van Bild. In andere objecten is het zinnenprikkelende op het eerste gezicht minder opvallend aanwezig, maar niet minder expliciet. In de detailleringen uit zich het erotisch universum van de kunstenaar. Zoals WVZ 0206-S waarin het vrouwelijke zich manifesteert. Maar voor alles geldt de sensualiteit waarmee Trenkwalder zijn objecten vorm geeft. Dat het onderbewuste ertoe doet bij Trenkwalder lijkt mij wel duidelijk. Hij noemt het zelf het zesde zintuig: dat wat de universele levenscyclus vertegenwoordigt die wij als mensen naar zijn overtuiging slechts beperkt begrijpen. Of hij het tot meer begrip heeft gebracht kan ik moeilijk beoordelen. Zijn werk duidt in ieder geval op tomeloze fantasieën en een maalstroom aan droombeelden.

Een opvallend contrast voor wat betreft de vorm is de sculptuur dat midden in de ruimte staat en voornamelijk flessengroen van kleur. WVZ 360-S. Bij binnenkomst trekt het meteen de aandacht. Het is organisch van vorm en ook het grootste object van de tentoonstelling. Trenkwalder zegt hierover dat het een nieuwe fase is in het verleggen van zijn grenzen. Hij streeft ernaar om het meestal architectonische van zijn werk te veranderen naar meer vloeiden vormen.

'Klei heeft iets wulps wanneer het door je vingers blubbert.'

Trenkwalder en klei

Als voormalig pottenbak- en keramiekhobbyist – overigens zonder veel aanleg – ben ik ook erg geïnteresseerd in hoe Trenkwalder met klei werkt. Klei is een schijnbaar eenvoudig materiaal maar laat zich niet zonder meer vormen. En klei heeft iets wulps wanneer het door je vingers blubbert. Dat sprak Trenkwalder ook aan. Toen hij op zoek was naar nieuw materiaal om mee te werken stuitte hij op een brok terracottaklei. Zonder keramische achtergrond, zonder kennis van het materiaal ging hij aan de slag. Experimenteerde, ontdekte de mogelijkheden en grenzen en richtte zich uiteindelijk op grote objecten zonder zich te laten hinderen door keramische conventies. In zijn werk is goed te zien hoe hij alles handmatig heeft vormgegeven, in zowel de grovere vormen als het kleine detail. En zo is hij in die zin in persoon aanwezig, zonder er te zijn.

Gebruik van glazuur 

Naast roze, witte en flessengroen is door Trenkwalder jadegroen, mosterdgeel en donkerbruin glazuur gebruikt. De kleuren komen niet zonder meer tot stand, ook dat is een zoektocht. Geglazuurd aardewerk ziet er voordat het de oven ingaat nogal anders uit dan wanneer het de oven uitkomt. In ieder geval verrassend. Keramisten experimenteren zich – bij wijze van spreken – een slag in de rondte om uiteindelijk tot de gewenste kleur te komen.

BaZ

Verfijnde constructie 

De objecten van Trenkwalder vormen niet een aaneengesloten geheel maar bestaan uit onderdelen, soms tot zo’n 70 stuks. De reden is simpel: zijn oven heeft beperkingen voor wat betreft de afmeting. In al zijn sculpturen is duidelijk te zien dat ze zijn opgebouwd. De naden zijn zichtbaar. En bij sommige heel zichtbaar en sluiten niet goed aan. Dat ligt niet aan Trenkwalder, dat ligt aan het materiaal wat zich niet precies laat dwingen. Het vervoer gaat in per onderdeel passend gemaakte kisten. Voor de opbouw geeft de kunstenaar een gedetailleerde instructie. Constructief zit het knap in elkaar.

Verdere informatie

Voor de bezoeker is een beknopte brochure beschikbaar met korte informatie. De bij de tentoonstelling behorende catalogus is nog niet voorhanden, deze wordt over een aantal weken verwacht. Wel is in de museumwinkel een fotoboek te verkrijgen met afbeeldingen van sculpturen, ontwerpschetsen en tekeningen.

Benieuwd naar de tentoonstelling?

De tentoonstelling is t/m 19 maart 2023 te zien in Museum Beelden aan Zee. Met de DenHaagPas krijg je € 2,50 korting op tickets voor volwassenen.

Meer informatie
Omhoog