icon filter Resono Pin 1 Resono Pin 2 Resono Pin 3
Tentoonstellingen

Hans Arp - Het laatste werk

Favorieten
Hans Arp
Wijk
Internationale zone
Tentoonstellings type
Museum
Bezoek website

Al sinds 1967 siert het de Bezuidenhoutseweg in Den Haag: het vier meter hoge sculptuur Scrutant l’horizon (De horizon afturend) uit 1964 van Hans Arp (1886-1966). Bijna niemand weet dat dit het laatste stenen beeld is waar Arp aan werkt voordat hij overlijdt. Kunstmuseum Den Haag verwerft in 1964 het gipsen exemplaar dat als model dient voor dit monumentale sculptuur. Na zijn dood vraagt Arps weduwe Marguerite Arp-Hagenbach het museum om van dit gipsen model een aantal bronzen versies te gieten – deze komen al snel in particuliere collecties terecht. Zo’n vijftig jaar later heeft een van die bronzen uiteindelijk toch haar weg naar het museum teruggevonden. In de fijnproeverstentoonstelling Hans Arp – Het laatste werk brengt Kunstmuseum Den Haag van 29 oktober 2022 t/m 16 april 2023 de ontstaansgeschiedenis van de sculptuur en haar bijzondere relatie met het museum en de stad voor het voetlicht.

Dankzij de voortvarendheid van de Gemeentelijke Commissie voor Kunstopdrachten kan Den Haag in 1963 rekenen op een toekomstig sculptuur van een van de beroemdste moderne beeldhouwers van de 20e eeuw: de Duits-Franse kunstenaar Hans Arp. Het is de toenmalige directeur van het museum en adviseur van de Commissie, Louis Wijsenbeek (1912-1985), die Hans Arp benadert over de opdracht. De kunstenaar gaat meteen akkoord.

Maquette
Samen met conservator moderne kunst Jos de Gruyter, bezoekt Wijsenbeek Arp en zijn vrouw Marguerite Arp-Hagenbach in hun zomerhuis in Locarno, Zwitserland. Enkel op basis van omschrijvingen en wat foto’s van het beoogde gebied aan de Bezuidenhoutseweg, begint Arp met het ontwerpen van een gipsen maquette.

De gemeente legt één derde van het budget neer voor dit model dat bovendien een plaats krijgt in de beeldencollectie van het Haags Gemeentemuseum. Het is in deze tijd niet gebruikelijk dat Arp zijn gipsen beelden verkoopt – dit exemplaar is dan ook een van de eerste die onderdeel uitmaakt van een museale collectie.

In 1964 wordt de maquette goedgekeurd door de Gemeentelijke Commissie voor Kunstopdrachten. Arp werkt ongeveer een jaar aan het vier keer zo grote sculptuur van Egyptisch porfier. Uiteindelijk wordt het monumentale beeld op 1 september 1966 geplaatst aan de Bezuidenhoutseweg. Dit moment maakt Arp niet meer mee – hij overlijdt drie maanden daarvoor in Bazel.

Hans Arp

Brons
Op 18 februari 1967 organiseert het Haags Gemeentemuseum een grote overzichtstentoonstelling van Hans Arp met meer dan 150 werken. In de jaren erna verwerft het museum actief diverse werken van de kunstenaar. Waaronder Torso (1931), die Arp-Hagenbach ter ere van de overzichtstentoonstelling in 1967 aan het museum schenkt. In ruil voor deze genereuze donatie wordt overeengekomen dat het museum drie bronzen zal gieten van de gipsen maquette van Scrutant l'horizon. Twee voor de collectie van Arp-Hagenbach en één ter beschikking van het museum.

In 1970 worden de drie bronzen gegoten - twee gaan er zoals beloofd naar Arp-Hagenbach in Locarno en het derde exemplaar verkoopt het museum aan Brook Street Gallery in Londen. Van de opbrengst verwerft het museum een andere aanvulling op hun collectie Arps: Fleur Marteau (1916) van de weduwe van Arp. Zowel Torso als Fleur Marteau zijn naast de exemplaren van Scrutant l’horizon te zien in Hans Arp – Het laatste werk

Artist’s copy
In augustus 2021 duikt een vierde exemplaar van Scrutant l’horizon op, de artist’s copy, ofwel Scrutant l’horizon 0/3, wanneer het als schenking wordt aangeboden aan Kunstmuseum Den Haag uit de nalatenschap van de overleden Nederlandse verzamelaar Jan Overbeke. Arp bracht zijn artist’s copies nooit ter sprake, maar uit onderzoek blijkt dat deze oorspronkelijk bedoeld zijn voor zijn privécollectie of juist geschonken kunnen worden aan publieke collecties. Dat ze op de markt terechtkomen is ongebruikelijk.

 

Schenking
De cirkel is rond wanneer het werk in oktober 2022 – na een uitgebreid onderzoek naar de ontstaangeschiedenis van het beeld – definitief aan het museum wordt geschonken. Het bronzen exemplaar van Scrutant l’horizon is weer ‘thuis’ en begeeft zich in de publieke omgeving waar Arp het voor heeft bedoeld in de stad waarvoor het is gemaakt. Alle publiek toegankelijke Scrutant l'horizon's – het gipsen model, een brons en het monumentale graniet – bevinden zich nu in Den Haag. Aan de hand van een kleine selectie uit zijn oeuvre en gedichten van de kunstenaar vertelt Kunstmuseum Den Haag het verhaal van Hans Arp’s laatste werk.

Satelliettentoonstelling
Hans Arp – het laatste werk fungeert als een kleine satelliettentoonstelling bij de gipstentoonstelling Die Firma Arp. Formenkosmos und Atelierpraxis – te zien in het Gerhard-Marcks-Haus in Bremen van 6 november 2022 tot en met 29 januari 2023, en gemaakt in samenwerking met de Stiftung Hans Arp und Sophie Taeuber-Arp. In het Gerhard-Marcks-Haus worden alle gipsen modellen van Jean Arp uit de collectie van de stichting voor het eerst samen gepresenteerd. In Kunstmuseum Den Haag ligt de nadruk op de biografie van één gips.

Dagen en tijden

29 oktober 16 april 2023
Dinsdag
10:00 – 17:00
Woensdag
10:00 – 17:00
Donderdag
10:00 – 17:00
Vrijdag
10:00 – 17:00
Zaterdag
10:00 – 17:00
Zondag
10:00 – 17:00
€ 12,50 - 16,00
Omhoog