Tentoonstellingen

Het gedroomde museum - Berlages meesterwerk

Favorieten
Het gedroomde museum - Berlages meesterwerk
01 jun-20 jun
Wijk
Internationale zone
Tentoonstellings type
Museum
Bezoek website

Lang voordat museumarchitectuur populair werd als toeristische trekpleister, dromen architect Hendrik Petrus Berlage (1856–1934) en museumdirecteur Hendrik Enno van Gelder (1876–1960) van een vooruitstrevend museumgebouw. Een gebouw waar bezoekers zich thuis voelen en waar de kunst ultiem tot z’n recht komt. In 1935 wordt deze droom werkelijkheid met de opening van een nieuw museum voor moderne en toegepaste kunst in Den Haag. Hoewel Berlage in 1934 overlijdt en de oplevering dus niet meemaakt, schiep hij samen met Van Gelder een voorbeeld voor vele musea die later ontstonden.

De tentoonstelling Het gedroomde museum – Berlages meesterwerk neemt de oorspronkelijke ideeën van architect en directeur als uitgangspunt en laat zien hoe ze tot op de dag van vandaag een belangrijke rol spelen in de beleving van Kunstmuseum Den Haag. De stralende lichtinval, de menselijke maat, de gele bakstenen, de ruimtelijkheid, het gedurfde kleurgebruik; alles is even markant aan het gebouw en aan alles is gedacht, tot en met het interieur en meubilair aan toe. Zo ontstond een kunstwerk voor de kunst, én voor de mens die daarvan kan genieten. Het gebouw heeft als enige museum in de wereld een eigen objectnummer. Daarmee is het in één klap het belangrijkste collectie-onderdeel van het museum, waarin alle collecties hun onderkomen vinden.   Aan de hand van verhalen, foto’s, (ontwerp)tekeningen, maquettes en bijzonder archiefmateriaal wordt de geschiedenis van het museum inzichtelijk gemaakt, van idee tot aan ontwerp en realisatie. Zelfs de werking voor bezoekers komt ruimschoots aan bod.

De directeur
In 1912 wordt Hendrik Enno van Gelder directeur van het museum, toen nog gevestigd in de Sint Sebastiaansdoelen aan de Korte Vijverberg. Van Gelder droomt van de bouw van een nieuw groot museumcomplex, inclusief concert- en congreszalen. In 1914 pleit hij in een museumnota voor de bouw van zelfs een aantal nieuwe musea. Na de Eerste Wereldoorlog stelt de gemeente een terrein aan de Stadhouderslaan beschikbaar. Berlage wordt aangewezen als architect. Van Gelder en Berlage kennen elkaar al langer en vinden elkaar in de overtuiging dat kunst het volk kan verheffen. Dit nieuwe museum mag dan ook geen elitaire uitstraling hebben, maar moet een toegankelijke plek worden waarin iedereen zich thuis kan voelen. Bovendien moet het een modern museum worden, voorzien van de nieuwste snufjes en presentatietechnieken: met inval van natuurlijk daglicht, goede klimatologische omstandigheden, een parkachtige tuin en een paviljoen om te ontspannen. De plannen voor een uitgebreid museumcomplex halen het uiteindelijk niet, maar in 1927 geeft de gemeente Berlage opdracht voor een bescheidener ontwerp.

De architect
Berlage staat voor een lastige opgave: hoe ontwerp je een museum voor een kunstcollectie die nog in de kinderschoenen staat? En bovenal: hoe ontwerp je een museum voor moderne en toegepaste kunst zonder te weten hoe die collecties er in de toekomst uit zullen zien? Veel van de kunstwerken in de verzameling van het huidige Kunstmuseum Den Haag zijn gemaakt door kunstenaars die nog niet zijn geboren wanneer Berlage achter zijn tekentafel plaats neemt. Toch weet hij het volgens velen mooiste museumgebouw van Nederland te ontwerpen. Berlage meent zelf dat het zijn allerbeste werk gaat worden. Het wordt in ieder geval zijn laatste.

De beleving
Om bezoekers het gevoel te geven dat ze een bijzonder gebouw binnengaan waarin ze in alle rust kunst kunnen beleven, ontwerpt Berlage een lange glazen toegang. Wanneer je hierdoorheen loopt, met aan beide kanten zicht op de vijvers, neem je geleidelijk afstand van het straatleven. Eenmaal binnen betreed je de indrukwekkende monumentale hal waar het daglicht door de bovenramen naar binnen schijnt, wat de hele dag door wisselende lichteffecten geeft. Vervolgens loop je rechtdoor naar de ruimtes voor toegepaste kunst: de deelcollectie die volgens Berlage en Van Gelder het dichtst bij het dagelijks leven staat. Wie de trappen opgaat komt bij de meer ‘verheven’ beeldende kunsten. Om museummoeheid te voorkomen, ontwerpt Berlage de museumzalen in een menselijke maat en van verschillende grootte. De doorgang tussen de zalen plaatst hij zelden recht tegenover elkaar, zodat je elke ruimte als een nieuwe ervaart. Er is geen duidelijke looproute en dat is bewust. Berlage ontwierp het bezoek aan het museum als een wandeling door het bos, waarin je al dwalend tot rust komt en altijd iets verrassends tegenkomt.

Verhalenvanger en foto-carrousel: interactie met het publiek
Hoe fraai het museum ook is, Kunstmuseum Den Haag komt pas tot leven wanneer er mensen zijn. En die mensen, zowel museummedewerkers als kunstenaars, architecten en andere bezoekers, maken van alles mee als ze in het museum zijn. 

Een onderdeel in de tentoonstelling Het gedroomde museum is Verhalenvanger: een door kunstenaar Carlijn Fransen ontworpen kabinet waarin korte clips te zien en te beluisteren zijn van mensen over favoriete plekken in het museum, de impact van bepaalde kunstwerken op hun dagelijks leven of ontwikkeling als kunstenaar, bijzondere ontmoetingen en nog veel meer. Het museum is nog op zoek naar nieuwe verhalen en iedereen wordt van harte uitgenodigd deze met ons te delen. Gedurende de tentoonstelling zal het kijk- en luisterkabinet van Verhalenvanger worden aangevuld met nieuwe verhalen. In de tentoonstelling wordt ook een langere film vertoond met uitgebreide interviews, onder ander met kunstenaar Luc Tuymans, oud-politica André van Es en rapper Willie Wartaal.

Eveneens deel uitmakend van het project Verhalenvanger is een fotocarrousel waarin foto’s te zien zijn van publiek in en om het museum, toen tot nu: ook deze wordt tijdens de tentoonstelling door het publiek aangevuld.

Zowel verhalen over het museum als foto’s kunnen worden gestuurd naar: verhalenvanger@kunstmuseum.nl  De mooiste worden –indien de inzenders in hun mail hiervoor toestemming geven- toegevoegd aan de fotocarrousel en onze website, en de inzenders van een aantal van de meest bijzondere verhalen worden uitgenodigd voor een gefilmd interview.

Delfts Blauw
Delfts Blauw

Dagen en tijden

-
Maandag -
Dinsdag
10:00 - 17:00
Woensdag
10:00 - 17:00
Donderdag
10:00 - 17:00
Vrijdag
10:00 - 17:00
Zaterdag
10:00 - 17:00
Zondag
10:00 - 17:00
Het Kunstmuseum Den Haag is geopend op Tweede Kerstdag (10:00 - 17:00), Oudejaarsdag (10:00 - 16:00) en Nieuwjaarsdag (13:00 - 17:30) .
€ 12,50 - € 16,00